De dood. De jonge broer van het leven, een groot onbekende, een vaak ongewenste gast. Eeuwen lang is er geschreven over, gedacht aan en gevreesd voor hetgeen de levenslucht ontnam. Men heeft er vormen aan gegeven, sagen aan gekoppeld en zelfs benoemd. Iedereen (behalve de uitzondering die de regel bevestigd) ervaart de dood, vroeg of laat. Door eigen ogen, of door eigen adem. Het ongrijpbare is slechts een van de dingen die mij verbijsterd aan de dood. De belofte van een eeuwige rust, de totale afwezigheid van gedachten, emoties en gevoel is een groter onderdeel van mijn nieuwsgierigheid naar dit fenomeen.
[vertwijfeling]
Het sterven biedt de onzekerheid op een glanzende schaal aan. Een rechtvaardiging. Een gedeeld lot wat iedereen op zijn of haar tijd moet ondergaan, een beproeving zonder richtlijn, zonder waardering. Het uit zich slechts in een uitmuntende stilte, terugkerend in de roerloze aarde. Deze vertwijfeling zie ik ook terug in het gedicht van Anna Bijns, waarmee ik in aanraking ben gekomen door het boek ‘De fluistertuin’.
o doot, door u memorie ic vereyse; weer ic voorwaert ga oft achterwaert deyse, ic en mach u niet ontvlien, dit doet mij beven, ic moet wech, ic en weet waer leyt de reyse, weer ter hellen oft ten hemelschen paleyse, maer tis seker, al dat ontfaen heeft leven, moet sterven, ‘tvonnis is soo ghegeven; hier tegen en is ooc geen apellatie, mijn dagen zijn getelt, mijn jaren zijn geschreven, alle uren werde ic ter doot gedreven
Hoewel het onontkoombare in alle hoofdlijnen sterk vooraan staat, geven een aantal woorden een schrille onzekerheid weer. Een twijfel die zo kil en ongeruststellend is, dat zelfs de lezer onbekend met de oude woorden het beklemmende gevoel zal bekruipen, doch onbenoembaar zal blijven. Het is slechts het vermogen dit gevoel buiten te kunnen sluiten, wilt de mens zich niet overgeven aan de angst om te sterven. De dood blijft staren, wanneer hij ons tegemoet treedt weet slechts een enkeling.
[eeuwigheid]
Evighetens slut Verthandi förblindad Själslig fimbulvinter Oundviklig undergång
De eeuwigheid sluit, Verthandi is verblind. Enkel de Fimbulwinter blijft over, en de onontkoombare ondergang. Veel mensen zien de dood niet als het einde, maar slechts als een openende poort naar een hiernamaals. Voor de minder gelukkige zielen leidt deze deur naar een rijk waar zij gestraft worden. De lieden met een aantrekkelijkere eindbestemming zullen in weelde wederleven. Een wederkerend beeld in deze geloven, overtuigingen en vaak de hoop, is het gegeven dat het leven eens onsterfelijk zal zijn. Zij verwachtten, of hopen, dat de dood slechts een pijnlijke, moeizame verbetering is.
[het sterven]
Het menselijk zicht stopt bij de dood. Een ondoordringbaar duister ontbeert al het begrip. Het zwakke licht dat uiteindelijk zal doven, is het sterven. Veelal werd het omschreven als het wegebben van het wezen en het vervagen in het uiteindelijke niets. Ook werd het vaak voorgesteld als het terugkeren naar de oorsprong van het bestaan, zij het Gaia, een goddelijke schepper, of het wederkeren op aarde. Zelf zie ik het sterven als een stroomversnelling. Een langzame koude tewaterlating, gevolgd door een kolkende stroom die uiteindelijk uitmondt in een grote, open zee met een eindeloze, voortvloeiende kalmte. De angst zal de sterfelijkheid rein maken, de geest opschonen en voorbereiden op wat gaat komen. Het totale, lege, niets. De overweldigende, overeenstemmende, algeheelheid.
I have been staring into space for the last thirty minutes, looking for someone who is more than part of me. I see thoughts occupied by menial tasks. Distraction, pleasure-seekers on a path to nowhere they themselves chose. Their focus not one of deliberation but occupation. Not with a purpose, but a goal. From empty reach to fruitless (futile?) grasp and never wonder why. I drift away from them; an island not able to sustain itself, and so I direct my gaze to the sun. The clouds come, as they go; and so I will endure them, fixating on my purpose, trying to drown out the noise from their thoughts and bask in myself. I retreat to deep within me, to learn of and transcend my thought, my feeling. But I cannot escape them. They speak, I hear but do not listen. They study, I do not and yet I learn. I question and do not receive. I share their laughter but do not understand. They fall between pure reason and natural instinct. Crushed between the walls closing in on them as they try to climb them. I am divided by them, and struggle not to wither away to let one side live. Struggle, to keep them both. I wish not to meet your middle ground, to wander in an endless search, yet I live. I abide my time and wait until I divide myself completely. Until then I will stare into space, where they, you, roam, seeking answers, yet never questions.
